Najważniejsze informacje
- Pyłek brzozy osiąga szczyt w kwietniu i wywołuje najsilniejsze objawy wiosenne.
- Trawy pylą od maja do lipca i uczulają największą liczbę osób.
- Zarodniki Alternaria osiągają maksimum w sierpniu i wrześniu.
- Leczenie warto rozpocząć 2 tygodnie przed spodziewanym początkiem pylenia.
Sezonowość głównych alergenów
Wykres przedstawia względne nasilenie stężeń w powietrzu w ciągu roku dla trzech głównych grup alergenów. Terminy mogą przesuwać się o dwa do trzech tygodni w zależności od regionu i przebiegu pogody - wcześniej na zachodzie i południu kraju, później na północnym wschodzie.
Względne nasilenie pylenia w ciągu roku
Kalendarz miesięczny
Poniższe zestawienie obejmuje rośliny o największym znaczeniu klinicznym w warunkach polskich.
| Roślina | Początek pylenia | Szczyt | Koniec |
|---|---|---|---|
| Leszczyna | Styczeń / luty | Luty | Marzec |
| Olcha | Luty | Marzec | Kwiecień |
| Brzoza | Kwiecień | Kwiecień | Maj |
| Dąb | Kwiecień | Maj | Maj |
| Trawy i zboża | Maj | Czerwiec | Lipiec / sierpień |
| Żyto | Maj | Czerwiec | Czerwiec |
| Babka | Maj | Czerwiec / lipiec | Sierpień |
| Pokrzywa | Czerwiec | Lipiec | Wrzesień |
| Bylica | Lipiec | Sierpień | Wrzesień |
| Ambrozja | Sierpień | Wrzesień | Październik |
| Alternaria (pleśń) | Czerwiec | Sierpień / wrzesień | Październik |
| Cladosporium (pleśń) | Maj | Lipiec / sierpień | Wrzesień |
Reakcje krzyżowe z pokarmami
Białka pyłków przypominają budową białka niektórych owoców i warzyw. Układ odpornościowy nie odróżnia ich, co prowadzi do objawów po zjedzeniu surowego produktu.
Typowe zestawy powiązań:
- Brzoza - jabłko, gruszka, brzoskwinia, czereśnia, marchew, seler, orzech laskowy, migdał, surowe ziemniaki.
- Trawy - pomidor, melon, arbuz, ziemniak, kiwi, mąka pszenna.
- Bylica - seler, marchew, przyprawy (kmin, kolendra, papryka), słonecznik, rumianek.
- Ambrozja - melon, banan, cukinia, ogórek.
Objawy ograniczają się zwykle do świądu i pieczenia warg, języka i podniebienia, czasem obrzęku warg. Ustępują w ciągu kilkunastu minut. Białka odpowiedzialne za tę reakcję są nietrwałe, dlatego produkt ugotowany lub upieczony jest zwykle dobrze tolerowany.
Jak ograniczyć kontakt z pyłkiem
Całkowite uniknięcie ekspozycji jest niemożliwe, ale kilka działań realnie zmniejsza dawkę alergenu:
- wietrz mieszkanie wcześnie rano lub po deszczu, gdy stężenie pyłku jest najniższe,
- myj włosy przed snem, żeby nie przenosić pyłku na poduszkę,
- nie susz prania na zewnątrz w sezonie pylenia,
- zmieniaj odzież po powrocie do domu,
- używaj filtrów przeciwpyłkowych w wentylacji samochodu i jedź z zamkniętymi oknami,
- noś okulary przeciwsłoneczne, które ograniczają kontakt pyłku ze spojówkami,
- planuj aktywność na zewnątrz na późne popołudnie, poza szczytem stężeń.
Komunikaty pyłkowe publikowane przez ośrodki aerobiologiczne pozwalają zaplanować tydzień z wyprzedzeniem. Podają stężenia w ziarnach na metr sześcienny powietrza z podziałem na regiony.
Leczenie wyprzedzające
Glikokortykosteroid donosowy osiąga pełną skuteczność po kilku dniach regularnego stosowania. Rozpoczęcie terapii dopiero przy pierwszych objawach oznacza kilka dni pełnych dolegliwości, których można było uniknąć.
Dlatego u pacjentów z rozpoznaną alergią sezonową leczenie wprowadza się na około dwa tygodnie przed spodziewanym początkiem pylenia i kontynuuje przez cały sezon, bez przerywania w dni o mniejszym nasileniu objawów.
Immunoterapia przedsezonowa wymaga jeszcze wcześniejszego rozpoczęcia - na trzy do czterech miesięcy przed sezonem, czyli dla alergii na brzozę już w grudniu lub styczniu.